DUVAR
(1961 - 1989)
Batı “Duvar” diyordu, DoÄŸu’ya göre ise bu bir “antifaÅŸist koruma duvarıydı.” Batı’dan gelecek bir tehlikeyi ima ediyordu bu ifade. Ama asıl amaç DDR’in kalifiye iÅŸgücünü kaybetmesine yol açan kaçışı durdurmak istemesiydi.
DDR 1952 yılında Berlin dışındaki sınırlarını kapatmıştı. Ama Berlin’in DoÄŸu ve Batı’sı arasında hala 84 geçiÅŸ noktası vardı ve her gün 250bin Berlinli iÅŸlerine gitmek için bu sınır kapılarından geçiyor, sınırın iki yanından arkadaÅŸlar, akrabalar birbirlerini ziyaret edebiliyorlardı. Ta ki 1961 yılının 13 AÄŸustos sabahına kadar. O gece son metroyla doÄŸudan batıya dönenler Friedrichstrasse istasyonunda iki sektör arasındaki seferlerin durdurulduÄŸu anonsuyla irkilecekler, Berlin civarındaki kasabalar gece Sovyet panzerlerinin gürültüsüyle uyanacak, binlerce DoÄŸu Berlinli durumu anlayıp, son ÅŸansları olduÄŸunu düÅŸünerek geçiÅŸ noktalarına koÅŸacak ve sabah 7’de binlerce kızıl ordu askeri sınır noktalarını tutacaktı. O gün DDR ilk olarak ÅŸehrin ortasından dikenli telleri çekmeye baÅŸlayacak, Batı Berlinlilerin protestoları giderek ÅŸiddetlenecek, Kennedy “savaÅŸtan iyidir” diyerek ses çıkarmayacak ve 18 AÄŸustos’ta ÅŸehri ikiye bölen sınır çizgisi ortaya çıkacak, beton bloklar yükselmeye baÅŸlayacak ve sonunda ÅŸehri kuÅŸatan duvarın uzunluÄŸu 155 kilometreyi bulacaktı. YüksekliÄŸi üç buçuk - dört metre arasındaydı ve Berlin ÅŸehir merkezindeki 97 cadde ve sokak duvar yoluyla bölünmüÅŸtü.
Berlin Duvarı paralel iki duvardan oluÅŸmuÅŸtu. DDR tarafında uzanan duvar, batı tarafındaki ikinci duvar ve arada nöbetçiler, gözetleme kuleleri, alarm sistemleri ve köpekler tarafından korunan bölge. 1961-1989 yılları arasında en az 140 DDR vatandaşı Berlin duvarını aÅŸmaya çalışırken vurularak, düÅŸerek, boÄŸularak ya da intihar ederek ölmüÅŸtür.
CONRAD
SCHUMANN
19 yaşındaki sınır muhafızı Conrad Schumann 15 AÄŸustos 1961 günü iki gündür yorgun ve uykusuzdu. Iki arkadaşı ile bir köÅŸede sigara içiyor ve ÅŸehrin ortasında bir anda yükseliveren dikenli tellere bakıyordu. O sirada sınırın öbür tarafında yine genç bir foto muhabirinin gözü bu üçlüye takılmış ve neredeyse içgüdüsel bir hareketle tele-objektifini ayarlamıştı. Muhabirin adı Peter Leibing'ti ve o da tıipkı Conrad gibi 19 yaşındaydı. Peter az sonra deklanÅŸöre basacak ve çektiÄŸi kare SoÄŸuk SavaÅŸ yıllarının sembol fotoÄŸraflarından biri olacaktı. Conrad bir anda dikenli tellerin üstünden batıya atlamıştı. Peter bu fotoÄŸraf sayesinde zengin olamadı, çünkü hakları bir ajansa aitti. Conrad ise hiçbir zaman huzur bulamadı, çünkü her ÅŸeyini geride bırakmış, ikiyüz nüfuslu bir köyde çoban olarak yaÅŸayan ailesini ve köyünü bir ilgi odağı haline getirmiÅŸ ve küstürmüÅŸtü. Duvar yıkıldıktan sonra dahi köydeki suskunluk ve gerilimli iliÅŸkisi devam edecek, takip edildiÄŸi duygusundan kurtulamayacak ve 1998 yılında intihar edecekti. Daha sonra nasıl olup da atlamaya karar verdiÄŸini soran gazetecilere “küçük bir kız çocuÄŸu nedeniyle” diye cevap verecekti. Batı Berlin’de yaÅŸayan bir kız çocuÄŸu DoÄŸu’ya ninesini ziyarete gelmiÅŸ ancak sınırın kapatılınca orada kalmış ve kendisini almak için bekleyen anne ve babasına raÄŸmen sınırdan geçmesine izin verilmemiÅŸti.
Duvar/Kreuzberg iliskisi icin güzel bir foto albüm:
https://www.zeit.de/wissen/geschichte/2011-08/fs-barbara-klemm
David Bowie
Berlin
ve Duvar
David Bowie ve Berlin: 1976 belki 1977 yılı. Berlin. David Bowie metroda oturmuÅŸ, gazetesini okumaktadır. Birden karşısında oturan iki kızın hafif hafif “Ground Control to Major Tom” diye mırıldandıklarını duyar. Gazetesini indirir, kızlara göz kırpar ve tekrar okumaya devam eder. Bir star olan David Bowie için böyle sessiz ve sıradan bir iletiÅŸim ancak Berlin’de mümkündür. LoÅŸ Angeles yılları, uyuÅŸturucu Bowie’yi hem bedensel hem de ruhsal olarak yormuÅŸ ve yaratıcılığı çıkmaza girmiÅŸtir. Berlin pırıl pırıl pırıldamayan ama alt kültürlerin yeÅŸerdiÄŸi, pop curcunasından uzak, duvarın gölgesinde bir baÅŸkent olamayan bir kenttir. David Bowie’yi Berlin’e getiren uyuÅŸturucudan kurtulmak ve huzur arayışı kadar, Weimar Cumhuriyeti sanatçılarına; Brecht ve Brücke ressamlarına duyduÄŸu hayranlıktır. Ve Bowie Berlin’e gelir. Önce Tangerine Dream elemanı Edgar Froese’nin yanında oturur ve bir süre sonra Schöneberg’te bir daireye taşınır. Tıpkı 2013 yılında Berlin’i andığı ÅŸarkısındaki gibi gece kulüplerine, kafelere gider, Iggy Pop’la takılır, Nick Cave’i seyreder ve kentin kasvetli ve gösteriÅŸsiz atmosferi de bunlarla birleÅŸince, Kreuzberg’teki efsanevi Hansa Stüdyolarında “Berlin Üçlemesi” anacağımız, müzik tarihine geçen üç muhteÅŸem albüm yapar: „Heroes“, „Low“ ve „Lodger“
Heroes albümü ile aynı adı taşıyan ÅŸarkısı ÅŸüphesiz Bowie’nin bu döneminin en “Berlinli” parçası olacaktır. Åžarkı Sınır muhafızları üstlerinde makineli tüfeklerle beklerlerken, Berlin Duvarının önünde öpüÅŸen iki aşığı anlatır. Bu parça sadece Bowie’nin Berlin izlenimlerinin (gerçekten stüdyodan çıktığı bir akÅŸam Kreuzberg’te duvarın önünde öpüÅŸen çifti görmüÅŸtür) deÄŸil aynı zamanda 1920’lerin ekspresyonizminim izlerini taşır. (bkz. Otto Müller’in “Bahçe Duvarları Arasındaki Aşıklar”)
Bowie’nin Berlin’le ikinci önemli karşılaÅŸması ise 1987 Haziranında olur. Bowie Batı Berlin’de Genesis, New Model Army ve Eurythmics ile birlikte Brandenburg kapısından, yani duvardan birkaç yüz metre ötede 76 metre geniÅŸlikteki bir sahnede gerçekleÅŸecek, üç günlük bir festival için Batı Berlin’dedir. Konserden bir gün önce DoÄŸu Berlin’e giden ve ertesi gün “Orada bir sürü gençle konuÅŸtum, güzel bir hava var,” der ve akÅŸam sahneye çıktığında Almanca olarak duvarın öteki tarafına selam gönderir. Bu esnada DDR tarafında gençler uzaktan da olsa Bowie’yi dinlemek için toplanmışlardır, ancak bir süre sonra “duvarın yıkılmasını” talep eden sesler giderek yükselir. DDR “halk polisinin” buna cevabı ise çok sert olur. Gençler coplanırlar, hastanelik edilirler, gözaltına alınırlar. Konser DDR tarafında o güne kadar (1953 isyanı dışında) pek rastlanmayan bir protestoya ve polis ÅŸiddettine dönüÅŸür, bu konserden iki yıl sonra duvar aynı sloganlarla yıkılacaktır.
Heroes Bowie’nin Almanca seslendirdiÄŸi tek ÅŸarkıdır. (Film: Christiane F.)
Duvardan DoÄŸuya GeçiÅŸ
BeÅŸ Haftalık Lenne Dreieck Ä°ÅŸgali hakkında Ä°ngilizce bir film. Kısa bir tanıtım ve duvardan geçiÅŸ:
Interessanter Titel
Son gün: Görüntüler daha hoÅŸ /Almanca ama bi bakın :-)